چىشلىق چاقنى قاپلاش تېخنىكىسى

PVD چۆكمە تېخنىكىسى نۇرغۇن يىللاردىن بۇيان يېڭى يۈزە ئۆزگەرتىش تېخنىكىسى سۈپىتىدە قوللىنىلىپ كەلدى، بولۇپمۇ ۋاكۇئۇم ئىئون قاپلاش تېخنىكىسى يېقىنقى يىللاردىن بۇيان زور تەرەققىياتقا ئېرىشتى ۋە ھازىر قوراللار، قېلىپلار، پورشېن ھالقىلىرى، چىشلىق چاقلار ۋە باشقا زاپچاسلارنى بىر تەرەپ قىلىشتا كەڭ قوللىنىلىۋاتىدۇ. ۋاكۇئۇم ئىئون قاپلاش تېخنىكىسى ئارقىلىق تەييارلانغان قاپلانغان چىشلىق چاقلار ئىشقىلىنىش كوئېففىتسېنتىنى كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە تۆۋەنلىتىپ، ئۇپراشقا قارشى تۇرۇش ۋە بەزى چىرىشكە قارشى تۇرۇش ئىقتىدارىنى ياخشىلاپ، چىشلىق چاق يۈزىنى كۈچەيتىش تېخنىكىسى ساھەسىدىكى تەتقىقاتنىڭ مەركىزى ۋە قىزىق نۇقتىسىغا ئايلاندى.

چىشلىق چاقلارغا ئىشلىتىلىدىغان كۆپ ئۇچرايدىغان ماتېرىياللار ئاساسلىقى سوقۇلغان پولات، قۇيۇلغان پولات، قۇيۇلغان تۆمۈر، رەڭلىك بولمىغان مېتاللار (مىس، ئاليۇمىن) ۋە سۇلياۋ ماتېرىياللار. پولات ئاساسلىقى 45 پولات، 35SiMn، 40Cr، 40CrNi، 40MnB، 38CrMoAl. تۆۋەن كاربونلۇق پولات ئاساسلىقى 20Cr، 20CrMnTi، 20MnB، 20CrMnTo دا ئىشلىتىلىدۇ. سوقۇلغان پولاتنىڭ ئىقتىدارى ياخشى بولغاچقا، چىشلىق چاقلاردا كەڭ قوللىنىلىدۇ، قۇيۇلغان پولات بولسا ئادەتتە دىئامېتىرى 400 مىللىمېتىردىن يۇقىرى ۋە قۇرۇلمىسى مۇرەككەپ چىشلىق چاقلارنى ئىشلەپچىقىرىشتا ئىشلىتىلىدۇ. قۇيۇلغان تۆمۈر چىشلىق چاقلار يېلىمغا ۋە چوققا چىداملىق، ئەمما سوقۇلۇش ۋە ئۇپراشقا چىداملىق ئەمەس، ئاساسلىقى مۇقىم ئىشلەشكە، قۇۋۋىتى تۆۋەن سۈرئەتلىك ياكى چوڭ-كىچىكلىكى ۋە شەكلى مۇرەككەپ ئەمەس، مايلاش كەمچىل بولغاندا ئىشلىيەلەيدۇ، ئوچۇق سۈرئەت ئۆزگەرتكۈچكە ماس كېلىدۇ. ئادەتتە ئىشلىتىلىدىغان رەڭلىك مېتاللاردىن قالاي مىس، ئاليۇمىن-تۆمۈر مىس ۋە قۇيۇلغان ئاليۇمىن قېتىشمىسى قاتارلىقلار بار بولۇپ، ئۇلار ئادەتتە تۇربىنا ياكى چىشلىق چاق ياساشتا ئىشلىتىلىدۇ، ئەمما سىيرىلىش ۋە سۈركىلىشكە قارشى تۇرۇش خۇسۇسىيىتى ناچار، پەقەت يېنىك، ئوتتۇرا يۈكلۈك ۋە تۆۋەن سۈرئەتلىك چىشلىق چاقلارغىلا ئىشلىتىلىدۇ. مېتال بولمىغان ماتېرىيال چىشلىق چاقلار ئاساسلىقى مايسىز مايلاش ۋە يۇقىرى ئىشەنچلىكلىك قاتارلىق ئالاھىدە تەلەپلەر بار بەزى ساھەلەردە ئىشلىتىلىدۇ. بۇ ساھەلەر تۆۋەن بۇلغىنىش قاتارلىق شارائىتلارغا ئىگە ساھەلەر، مەسىلەن ئائىلە ئېلېكتر سايمانلىرى، داۋالاش ئۈسكۈنىلىرى، يېمەكلىك ماشىنىلىرى ۋە توقۇمىچىلىق ماشىنىلىرى.

چىشلىق چاقماق سىرلاش ماتېرىياللىرى

قۇرۇلۇش كېرامىكا ماتېرىياللىرى يۇقىرى كۈچلۈكلۈك ۋە قاتتىقلىققا ئىگە، بولۇپمۇ ئىسسىقلىققا چىدامچانلىقى يۇقىرى، ئىسسىقلىق ئۆتكۈزۈشچانلىقى تۆۋەن ۋە ئىسسىقلىق كېڭىيىشى يۇقىرى، ئۇپراشقا چىدامچانلىقى يۇقىرى ۋە ئوكسىدلىنىشقا چىدامچانلىقى يۇقىرى بولغان ئىنتايىن ئۈمىدۋار ماتېرىياللار. نۇرغۇن تەتقىقاتلار كېرامىكا ماتېرىياللىرىنىڭ تەبىئىي ئىسسىقلىققا چىدامچانلىقى ۋە مېتاللارغا بولغان ئۇپراشچانلىقى تۆۋەن ئىكەنلىكىنى كۆرسەتتى. شۇڭا، ئۇپراشقا چىداملىق زاپچاسلار ئۈچۈن مېتال ماتېرىياللارنىڭ ئورنىغا كېرامىكا ماتېرىياللارنى ئىشلىتىش سۈركىلىش ئاستىلىغۇچنىڭ ئۆمرىنى ئۇزارتىپ، بەزى يۇقىرى تېمپېراتۇرا ۋە يۇقىرى ئۇپراشقا چىداملىق ماتېرىياللارنىڭ، كۆپ ئىقتىدارلىق ۋە باشقا قاتتىق تەلەپلەرنى قاندۇرالايدۇ. ھازىر قۇرۇلۇش كېرامىكا ماتېرىياللىرى ماتورنىڭ ئىسسىقلىققا چىداملىق زاپچاسلىرى، ئۇپراشقا چىداملىق زاپچاسلاردا مېخانىكىلىق سۈرئەت ئۆزگەرتكۈچ، خىمىيىلىك ئۈسكۈنىلەردە چىرىشكە چىداملىق زاپچاسلار ۋە پېچەتلەش زاپچاسلىرىنى ئىشلەپچىقىرىشتا ئىشلىتىلىپ، كېرامىكا ماتېرىياللىرىنىڭ كەڭ قوللىنىلىش ئىستىقبالىنى بارغانسېرى نامايان قىلماقتا.

گېرمانىيە، ياپونىيە، ئامېرىكا، ئەنگلىيە قاتارلىق تەرەققىي تاپقان دۆلەتلەر قۇرۇلۇش كېرامىكا ماتېرىياللىرىنى تەرەققىي قىلدۇرۇش ۋە قوللىنىشقا ئىنتايىن ئەھمىيەت بېرىپ، قۇرۇلۇش كېرامىكىسىنى پىششىقلاپ ئىشلەش نەزەرىيىسى ۋە تېخنىكىسىنى تەرەققىي قىلدۇرۇش ئۈچۈن نۇرغۇن پۇل ۋە ئادەم كۈچىنى سەرپ قىلدى. گېرمانىيە «SFB442» دەپ ئاتىلىدىغان بىر پروگراممىنى يولغا قويدى، بۇ پروگراممىنىڭ مەقسىتى PVD تېخنىكىسى ئارقىلىق زاپچاسلارنىڭ يۈزىگە ماس كېلىدىغان پىلاستىنكا ياساپ، مۇھىت ۋە ئىنسان بەدىنىگە زىيانلىق بولۇشى مۇمكىن بولغان مايلاش ۋاسىتىسىنىڭ ئورنىنى ئېلىشتىن ئىبارەت. گېرمانىيەدىكى PW Gold ۋە باشقىلار SFB442 دىن كەلگەن مەبلەغنى ئىشلىتىپ، دومىلاش ياستۇقلىرىنىڭ يۈزىگە نېپىز پىلاستىنكا قويۇش ئۈچۈن PVD تېخنىكىسىنى قوللانغان ۋە دومىلاش ياستۇقلىرىنىڭ ئۇپراشقا قارشى تۇرۇش ئىقتىدارىنىڭ كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە ياخشىلانغانلىقىنى ۋە يۈزىگە قويۇلغان پىلاستىنكىلارنىڭ ئىنتايىن بېسىملىق ئۇپراشقا قارشى تۇرۇش قوشۇمچە ماددىلارنىڭ رولىنى تولۇق ئالماشتۇرالايدىغانلىقىنى بايقىغان. گېرمانىيەدىكى Joachim، Franz قاتارلىقلار PVD تېخنىكىسىنى ئىشلىتىپ، EP قوشۇمچە ماددىلارنى ئۆز ئىچىگە ئالغان مايلاش ماتېرىياللىرىغا قارىغاندا يۇقىرى بولغان ئەلا سۈپەتلىك چارچاشقا قارشى تۇرۇش خۇسۇسىيىتىنى نامايان قىلىدىغان WC/C پىلاستىنكىلىرىنى تەييارلىغان، بۇ نەتىجىدە زىيانلىق قوشۇمچە ماددىلارنى قاپلاش بىلەن ئالماشتۇرۇش ئىمكانىيىتىگە ئېرىشكەن. گېرمانىيە ئاخېن تېخنىكا ئۇنىۋېرسىتېتى ماتېرىيال ئىلمى ئىنستىتۇتىدىكى E. Lugsheider قاتارلىقلار DFG (گېرمان تەتقىقات كومىتېتى) نىڭ مەبلىغى بىلەن 100Cr6 پولاتقا PVD تېخنىكىسى ئارقىلىق ماس كېلىدىغان پىلاستىنكىلارنى قويغاندىن كېيىن، چارچاشقا قارشى تۇرۇش ئىقتىدارىنىڭ كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە ئاشقانلىقىنى بايقىغان. بۇنىڭدىن باشقا، ئامېرىكا گېنېرال موتورس شىركىتى VolvoS80Turbo تىپلىق ماشىنا چىشلىق چاقنىڭ سىرتقى يۈزىگە چاپلاش پەردىسىنى ئىشلەپچىقىرىشقا باشلىدى، بۇنىڭ بىلەن چارچاشنىڭ چۆكۈش چىدامچانلىقىنى ئاشۇرغىلى بولىدۇ؛ داڭلىق Timken شىركىتى ES200 چىشلىق چاقنىڭ سىرتقى يۈزى پەردىسىنى بازارغا سالدى؛ گېرمانىيەدە MAXIT ماركىلىق تىزىملاتقان ماركا چىشلىق چاق قاپلىمىسى پەيدا بولدى؛ ئەنگىلىيەدىمۇ Graphit-iC ۋە Dymon-iC ماركىلىق تىزىملاتقان ماركىلار بار.

مېخانىكىلىق سۈرئەت ئۆزگەرتكۈچنىڭ مۇھىم زاپاس زاپچاسلىرى بولۇش سۈپىتى بىلەن، چىشلىق چاقلار سانائەتتە مۇھىم رول ئوينايدۇ، شۇڭا كېرامىكا ماتېرىياللىرىنىڭ چىشلىق چاقلارغا قوللىنىلىشىنى تەتقىق قىلىش ناھايىتى مۇھىم ئەمەلىي ئەھمىيەتكە ئىگە. ھازىر چىشلىق چاقلارغا قوللىنىلىدىغان قۇرۇلۇش كېرامىكىسى ئاساسلىقى تۆۋەندىكىلەردىن ئىبارەت.

1، TiN قاپلاش قەۋىتى
1، TiN

ئىئون قاپلاش TiN كېرامىك قەۋىتى يۇقىرى قاتتىقلىق، يۇقىرى يېپىشقاقلىق، تۆۋەن سۈركىلىش كوئېففىتسېنتى، ياخشى چىرىشكە چىداملىق قاتارلىق ئالاھىدىلىكلەرگە ئىگە ئەڭ كەڭ قوللىنىلىدىغان يۈزە ئۆزگەرتىلگەن قاپلاشلارنىڭ بىرى. ئۇ ھەر خىل ساھەلەردە، بولۇپمۇ قورال ۋە قېلىپ سانائىتىدە كەڭ قوللىنىلىپ كەلگەن. چىشلىق چاقلارغا كېرامىك قاپلاشنىڭ ئىشلىتىلىشىگە تەسىر كۆرسىتىدىغان ئاساسلىق سەۋەب كېرامىك قاپلاش بىلەن ئاساسنىڭ باغلىنىش مەسىلىسى. چىشلىق چاقلارنىڭ خىزمەت شارائىتى ۋە تەسىر كۆرسىتىدىغان ئامىللىرى قورال ۋە قېلىپلارغا قارىغاندا كۆپ مۇرەككەپ بولغاچقا، چىشلىق چاق يۈزى بىر تەرەپ قىلىش ئۈچۈن يەككە TiN قاپلاشنى ئىشلىتىش زور دەرىجىدە چەكلىنىدۇ. كېرامىك قاپلاش يۇقىرى قاتتىقلىق، تۆۋەن سۈركىلىش كوئېففىتسېنتى ۋە چىرىشكە چىداملىق بولۇش ئەۋزەللىكلىرىگە ئىگە بولسىمۇ، ئۇ مورت بولۇپ، قېلىنراق قاپلاش ئېلىش تەس، شۇڭا ئۇنىڭ خۇسۇسىيىتىنى جارى قىلدۇرۇش ئۈچۈن قاپلاشنى تىرەپ تۇرۇش ئۈچۈن يۇقىرى قاتتىقلىق ۋە يۇقىرى كۈچلۈك ئاساسقا ئېھتىياجلىق. شۇڭا، كېرامىك قاپلاش ئاساسلىقى كاربىد ۋە يۇقىرى سۈرئەتلىك پولات يۈزىگە ئىشلىتىلىدۇ. چىشلىق چاقنىڭ ماتېرىيالى ساپال ماتېرىيالغا سېلىشتۇرغاندا يۇمشاق، ئاساسىي قاتلام بىلەن قاپلاشنىڭ تەبىئىتى ئوتتۇرىسىدىكى پەرق چوڭ، شۇڭا قاپلاش بىلەن ئاساسىي قاتلامنىڭ بىرىكىشى ناچار، قاپلاش قاپلاشنى تىرەپ تۇرۇشقا يېتەرلىك ئەمەس، شۇڭا قاپلاش قاپلاشنىڭ ئىشلىتىش جەريانىدا ئاسان چۈشۈپ كېتىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، بۇ پەقەت ساپال قاپلاشنىڭ ئەۋزەللىكىنى جارى قىلدۇرمايدۇ، بەلكى چۈشۈپ كەتكەن ساپال قاپلاش زەررىچىلىرى چىشلىق چاقنىڭ ئۇپراش ئۇپراشلىقىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ، چىشلىق چاقنىڭ ئۇپراش يوقىتىشىنى تېزلىتىدۇ. ھازىرقى ھەل قىلىش چارىسى ساپال بىلەن ئاساسىي قاتلام ئوتتۇرىسىدىكى باغلىنىشنى ياخشىلاش ئۈچۈن بىرىكمە يۈز بىر تەرەپ قىلىش تېخنىكىسىنى ئىشلىتىش. بىرىكمە يۈز بىر تەرەپ قىلىش تېخنىكىسى فىزىكىلىق پار چۆكتۈرۈش قاپلاش ۋە باشقا يۈز بىر تەرەپ قىلىش جەريانلىرى ياكى قاپلاشلارنى بىرلەشتۈرۈشنى كۆرسىتىدۇ، ئىككى ئايرىم يۈز/ئاستى يۈز ئىشلىتىپ، ئاساسىي قاتلام ماتېرىيالىنىڭ يۈزىنى ئۆزگەرتىپ، بىر يۈز بىر تەرەپ قىلىش جەريانى ئارقىلىق ئېرىشكىلى بولمايدىغان بىرىكمە مېخانىكىلىق خۇسۇسىيەتلەرگە ئېرىشىدۇ. ئىئون نىترىدلاش ۋە PVD ئارقىلىق چۆكتۈرۈلگەن TiN بىرىكمە قاپلاش ئەڭ كۆپ تەتقىق قىلىنغان بىرىكمە قاپلاشلارنىڭ بىرى. پلازما نىترىدلاش ئاساسىي قاتلام بىلەن TiN ساپال بىرىكمە قاپلاش كۈچلۈك باغلىنىشقا ئىگە بولۇپ، ئۇپراشقا چىدامچانلىقى كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە ياخشىلانغان.

TiN پىلاستىنكا قەۋىتىنىڭ ئەڭ ياخشى قېلىنلىقى، ئۇنىڭ ئۇپراشقا چىدامچانلىقى ۋە پىلاستىنكا ئاساسىنىڭ چاپلىشىشى ناھايىتى ياخشى بولۇپ، تەخمىنەن 3 ~ 4μm بولىدۇ. ئەگەر پىلاستىنكا قەۋىتىنىڭ قېلىنلىقى 2μm دىن تۆۋەن بولسا، ئۇپراشقا چىدامچانلىقى كۆرۈنەرلىك ياخشىلانمايدۇ. ئەگەر پىلاستىنكا قەۋىتىنىڭ قېلىنلىقى 5μm دىن ئېشىپ كەتسە، پىلاستىنكا ئاساسىنىڭ چاپلىشىشى تۆۋەنلەيدۇ.

2، كۆپ قەۋەتلىك، كۆپ تەركىبلىك TiN قاپلىمى

TiN قاپلىمىلىرىنىڭ تەدرىجىي ۋە كەڭ كۆلەمدە قوللىنىلىشىغا ئەگىشىپ، TiN قاپلىمىلىرىنى ياخشىلاش ۋە كۈچەيتىش توغرىسىدىكى تەتقىقاتلار بارغانسېرى كۆپەيمەكتە. يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، Ti-CN، Ti-CNB، Ti-Al-N، Ti-BN، (Tix,Cr1-x)N، TiN/Al2O3 قاتارلىق ئىككىلىك TiN قاپلىمىلىرىغا ئاساسەن كۆپ تەركىبلىك قاپلىمىلار ۋە كۆپ قەۋەتلىك قاپلىمىلار تەرەققىي قىلدۇرۇلدى. TiN قاپلىمىلىرىغا Al ۋە Si قاتارلىق ئېلېمېنتلارنى قوشۇش ئارقىلىق، قاپلىمىلارنىڭ يۇقىرى تېمپېراتۇرا ئوكسىدلىنىشقا قارشى تۇرۇش كۈچى ۋە قاتتىقلىقىنى ئاشۇرغىلى بولىدۇ، B قاتارلىق ئېلېمېنتلارنى قوشۇش بولسا قاپلىمىلارنىڭ قاتتىقلىقى ۋە يېپىشتۇرۇش كۈچىنى ئاشۇرغىلى بولىدۇ.

كۆپ تەركىبلىك تەركىبنىڭ مۇرەككەپلىكى سەۋەبىدىن، بۇ تەتقىقاتتا نۇرغۇن تالاش-تارتىشلار بار. (Tix,Cr1-x)N كۆپ تەركىبلىك قاپلىمىلارنى تەتقىق قىلىشتا، تەتقىقات نەتىجىلىرىدە چوڭ تالاش-تارتىش بار. بەزى كىشىلەر (Tix,Cr1-x)N قاپلىمىلىرى TiN غا ئاساسلانغان، Cr پەقەت TiN نۇقتىلىق ماترىتسىسىدا ئالماشتۇرۇش قاتتىق ئېرىتمىسى شەكلىدە مەۋجۇت بولالايدۇ، ئەمما ئايرىم CrN باسقۇچى سۈپىتىدە مەۋجۇت بولالمايدۇ دەپ قارايدۇ. باشقا تەتقىقاتلاردا (Tix,Cr1-x)N قاپلىمىلىرىدا Ti ئاتوملىرىنى بىۋاسىتە ئالماشتۇرىدىغان Cr ئاتوملىرىنىڭ سانى چەكلىك، قالغان Cr يەككە ھالەتتە مەۋجۇت ياكى N بىلەن بىرىكمىلەرنى ھاسىل قىلىدۇ. تەجرىبە نەتىجىلىرىدىن مەلۇم بولۇشىچە، قاپلىمىغا Cr قوشۇش يۈزەكى زەررىچە چوڭلۇقىنى ئازايتىدۇ ۋە قاتتىقلىقنى ئاشۇرىدۇ، Cr نىڭ ماسسا نىسبىتى %3l گە يەتكەندە قاپلىمىنىڭ قاتتىقلىقى ئەڭ يۇقىرى قىممەتكە يېتىدۇ، ئەمما قاپلىمىنىڭ ئىچكى بېسىمىمۇ ئەڭ يۇقىرى قىممەتكە يېتىدۇ.

3، باشقا قاپلاش قەۋىتى

كۆپ ئىشلىتىلىدىغان TiN قاپلىمىلىرىدىن باشقا، چىشلىق چاقنىڭ يۈزىنى كۈچەيتىش ئۈچۈن نۇرغۇن خىل قۇرۇلۇش كېرامىكىلىرى ئىشلىتىلىدۇ.

(1) ياپونىيەلىك Y. Terauchi قاتارلىقلار پارغا چۆكتۈرۈش ئۇسۇلى ئارقىلىق چۆكتۈرۈلگەن تىتان كاربىد ياكى تىتان نىترىدلىق كېرامىكا چىشلىق چاقلارنىڭ سۈركىلىشچان ئۇپراشقا بولغان چىدامچانلىقىنى تەتقىق قىلدى. چىشلىق چاقلار كاربونلاشتۇرۇلۇپ، سىلىقلىنىپ، يۈزەكى قاتتىقلىقى تەخمىنەن HV720، يۈزەكى پۇراقلىقى 2.4 μm غا يەتتى، ھەمدە كېرامىكا قەۋەتلىرى تىتان كاربىد ئۈچۈن خىمىيىلىك پارغا چۆكتۈرۈش (CVD) ۋە تىتان نىترىد ئۈچۈن فىزىكىلىق پارغا چۆكتۈرۈش (PVD) ئارقىلىق تەييارلاندى، كېرامىكا پەردىسىنىڭ قېلىنلىقى تەخمىنەن 2 μm. سۈركىلىشچان ئۇپراش خۇسۇسىيىتى ئايرىم-ئايرىم ھالدا ماي ۋە قۇرۇق سۈركىلىش مەۋجۇت بولغاندا تەكشۈرۈلدى. كېرامىكا بىلەن قاپلانغاندىن كېيىن، چىشلىق چاقنىڭ تىرەش چىدامچانلىقى ۋە چىزىلىش چىدامچانلىقىنىڭ زور دەرىجىدە ئاشقانلىقى بايقالدى.

(2) خىمىيىلىك قاپلانغان Ni-P ۋە TiN نىڭ بىرىكمە قاپلىمىسى Ni-P نى ئۆتكۈنچى قەۋەت قىلىپ ئالدىن قاپلاپ، ئاندىن TiN نى قويۇش ئارقىلىق تەييارلاندى. تەتقىقاتتا بۇ بىرىكمە قاپلىمىنىڭ يۈزەكى قاتتىقلىقى بەلگىلىك دەرىجىدە ياخشىلانغانلىقى، قاپلىما ئاساسىي قاتلام بىلەن تېخىمۇ ياخشى چاپلىشىپ، ئۇپراشقا چىدامچانلىقىنىڭ ياخشىلانغانلىقى كۆرسىتىلدى.

(3) WC/C، B4C نېپىز پەردە
ياپونىيە تېخنىكا ئىنستىتۇتىنىڭ مېخانىكىلىق قۇرۇلۇش فاكۇلتېتىنىڭ م. مۇراكاۋا قاتارلىقلار PVD تېخنىكىسىنى قوللىنىپ، چىشلىق چاقنىڭ يۈزىگە WC/C نېپىز پەردىسىنى چاپلىغان، ئۇنىڭ ئىشلىتىش ئۆمرى مايسىز مايلاش شارائىتىدا ئادەتتىكى سوۋۇتۇلغان ۋە يەر ئاستى چىشلىق چاقنىڭ ئىشلىتىش ئۆمرىدىن ئۈچ ھەسسە ئۇزۇن بولغان. فىرانز ج قاتارلىقلار PVD تېخنىكىسىنى قوللىنىپ، FEZ-A ۋە FEZ-C چىشلىق چاقنىڭ يۈزىگە WC/C ۋە B4C نېپىز پەردىسىنى چاپلىغان، تەجرىبىدە PVD قاپلىمىسىنىڭ چىشلىق چاقنىڭ سۈركىلىشىنى كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە ئازايتقانلىقى، چىشلىق چاقنىڭ قىزىق يېلىم ياكى چاپلاشقا ئاسان ئۇچرىمايدىغانلىقىنى ۋە چىشلىق چاقنىڭ يۈك كۆتۈرۈش ئىقتىدارىنى ياخشىلىغانلىقى كۆرسىتىلدى.

(4) CrN فىلىملىرى
CrN پىلاستىنكىلىرى TiN پىلاستىنكىلىرىغا ئوخشايدۇ، چۈنكى ئۇلارنىڭ قاتتىقلىقى يۇقىرى، CrN پىلاستىنكىلىرى TiN غا قارىغاندا يۇقىرى تېمپېراتۇرا ئوكسىدلىنىشقا تېخىمۇ چىداملىق، ياخشى چىرىشكە چىداملىق، TiN پىلاستىنكىلىرىغا قارىغاندا تۆۋەن ئىچكى بېسىم ۋە نىسبەتەن ياخشى چىدامچانلىققا ئىگە. چېن لىڭ قاتارلىقلار HSS يۈزىدە ئېسىل پىلاستىنكا ئاساسىدىكى باغلىنىشقا ئىگە بولغان ئۇپراشقا چىداملىق TiAlCrN/CrN بىرىكمە پىلاستىنكىسىنى تەييارلىدى، شۇنداقلا كۆپ قەۋەتلىك پىلاستىنكىنىڭ ئورۇن ئالماشتۇرۇش نەزەرىيەسىنى ئوتتۇرىغا قويدى، ئەگەر ئىككى قەۋەت ئوتتۇرىسىدىكى ئورۇن ئالماشتۇرۇش ئېنېرگىيە پەرقى چوڭ بولسا، بىر قەۋەتتە يۈز بەرگەن ئورۇن ئالماشتۇرۇش ئۇنىڭ چېگرىسىدىن يەنە بىر قەۋەتكە ئۆتۈشى تەس بولىدۇ، شۇڭا چېگرىسىدا ئورۇن ئالماشتۇرۇشنى شەكىللەندۈرىدۇ ۋە ماتېرىيالنى كۈچەيتىش رولىنى ئوينايدۇ. جۇڭ بىن قاتارلىقلار ئازوت مىقدارىنىڭ CrNx پىلاستىنكىلىرىنىڭ باسقۇچ قۇرۇلمىسى ۋە سۈركىلىش ئۇپراش خۇسۇسىيىتىگە بولغان تەسىرىنى تەتقىق قىلدى، تەتقىقاتتا پىلاستىنكىلاردىكى Cr2N (211) دىفراكسىيە چوققىسىنىڭ ئاستا-ئاستا ئاجىزلىغانلىقى ۋە CrN (220) چوققىسىنىڭ N2 مىقدارىنىڭ ئېشىشى بىلەن ئاستا-ئاستا كۈچەيگەنلىكى، پىلاستىنكا يۈزىدىكى چوڭ زەررىچىلەرنىڭ ئاستا-ئاستا ئازىيىۋاتقانلىقى ۋە يۈزىنىڭ تەكشى بولۇشقا مايىل ئىكەنلىكى كۆرسىتىلدى. N2 ھاۋا ئالماشتۇرۇش مىقدارى 25 مىللىلىتىر/مىنۇت بولغاندا (نىشان مەنبەنىڭ ياي ئېقىمى 75 A بولغان)، N2 ھاۋا ئالماشتۇرۇش مىقدارى 25 مىللىلىتىر/مىنۇت بولغاندا (نىشان مەنبەنىڭ ياي ئېقىمى 75A، مەنپىي بېسىم 100V بولغان)، چۆكتۈرۈلگەن CrN پەردىسىنىڭ يۈزە سۈپىتى ياخشى، قاتتىقلىقى ياخشى ۋە ئۇپراشقا چىدامچانلىقى ئەلا بولىدۇ.

(5) ئىنتايىن قاتتىق فىلىم
قاتتىق پىلاستىنكا 40GPa دىن يۇقىرى قاتتىقلىق، ئېسىل ئۇپراشقا چىداملىق، يۇقىرى تېمپېراتۇرىغا چىداملىق ۋە تۆۋەن سۈركىلىش كوئېففىتسېنتى ۋە تۆۋەن ئىسسىقلىق كېڭىيىش كوئېففىتسېنتىغا ئىگە قاتتىق پىلاستىنكا بولۇپ، ئاساسلىقى ئامورف ئالماس پىلاستىنكىسى ۋە CN پىلاستىنكىسىدىن ئىبارەت. ئامورف ئالماس پىلاستىنكىلىرى ئامورف خۇسۇسىيەتكە ئىگە، ئۇزۇن دائىرىلىك تەرتىپلىك قۇرۇلما يوق، ھەمدە كۆپ مىقداردا CC تۆت تەرەپلىك باغلىنىشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ، شۇڭا ئۇلار يەنە تۆت تەرەپلىك ئامورف كاربون پىلاستىنكىسى دەپمۇ ئاتىلىدۇ. بىر خىل ئامورف كاربون پىلاستىنكىسى بولۇش سۈپىتى بىلەن، ئالماسقا ئوخشاش قاپلاش (DLC) يۇقىرى ئىسسىقلىق ئۆتكۈزۈشچانلىقى، يۇقىرى قاتتىقلىق، يۇقىرى ئېلاستىكلىق مودۇلى، تۆۋەن ئىسسىقلىق كېڭىيىش كوئېففىتسېنتى، ياخشى خىمىيىلىك مۇقىملىق، ياخشى ئۇپراشقا چىداملىق ۋە تۆۋەن سۈركىلىش كوئېففىتسېنتى قاتارلىق ئالماسقا ئوخشاش نۇرغۇن ئېسىل خۇسۇسىيەتلەرگە ئىگە. چىشلىق چاق يۈزىگە ئالماسقا ئوخشاش پىلاستىنكىلارنى قاپلاشنىڭ ئىشلىتىش ئۆمرىنى 6 ھەسسە ئۇزارتىدىغانلىقى ۋە چارچاشقا چىدامچانلىقىنى كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە ياخشىلايدىغانلىقى ئىسپاتلاندى. CN پىلاستىنكىلىرى، يەنە ئامورف كاربون-ئازوت پىلاستىنكىسى دەپمۇ ئاتىلىدۇ، β-Si3N4 كوۋالېنتلىق بىرىكمىلەرگە ئوخشاش كىرىستال قۇرۇلمىسىغا ئىگە ۋە β-C3N4 دەپمۇ ئاتىلىدۇ. ليۇ ۋە كوخېن قاتارلىقلار. بىرىنچى تەبىئەت پىرىنسىپىدىن كەلگەن ساختا پوتېنسىيال بەلباغ ھېسابلاشلىرىنى ئىشلىتىپ قاتتىق نەزەرىيىۋى ھېسابلاشلارنى ئېلىپ باردى، β-C3N4 نىڭ چوڭ باغلىنىش ئېنېرگىيەسىگە، مۇقىم مېخانىكىلىق قۇرۇلمىغا، كەم دېگەندە بىر مۇقىمسىز ھالەتكە ئىگە ئىكەنلىكىگە، ئۇنىڭ ئېلاستىكىلىق مودۇلىنىڭ ئالماسقا ئوخشاش ئىكەنلىكى ۋە ياخشى خۇسۇسىيەتكە ئىگە ئىكەنلىكى، بۇنىڭ ماتېرىيالنىڭ يۈزەكى قاتتىقلىقى ۋە ئۇپراشقا چىدامچانلىقىنى ئۈنۈملۈك ياخشىلايدىغانلىقى ۋە سۈركىلىش كوئېففىتسېنتىنى تۆۋەنلىتىدىغانلىقى جەزملەشتۈرۈلدى.

(6) باشقا قېتىشمىلىق ئۇپراشقا چىداملىق قاپلاش قەۋىتى
بەزى قېتىشمىلىق ئۇپراشقا چىداملىق قاپلاملار چىشلىق چاقلارغا قوللىنىلىشقا سىناق قىلىندى، مەسىلەن، 45 نومۇرلىق پولات چىشلىق چاقنىڭ چىش يۈزىگە Ni-P-Co قېتىشمىلىق قەۋىتىنى چاپلاش ئارقىلىق ئۇلترا نېپىز دانچە تەشكىللىنىشىگە ئېرىشكىلى بولىدۇ، بۇ ئۇنىڭ ئۆمرىنى 1.144 ~ 1.533 ھەسسە ئۇزارتالايدۇ. يەنە تەتقىق قىلىنىشىچە، Cu-Cr-P قېتىشمىلىق چويۇن چىشلىق چاقنىڭ چىش يۈزىگە Cu مېتال قەۋىتى ۋە Ni-W قېتىشمىلىق قاپلام چاپلىنىپ، ئۇنىڭ چىدامچانلىقىنى ئاشۇرغىلى بولىدۇ؛ HT250 چويۇن چىشلىق چاقنىڭ چىش يۈزىگە Ni-W ۋە Ni-Co قېتىشمىلىق قاپلام چاپلىنىپ، ئۇپراشقا چىدامچانلىقىنى قاپلانمىغان چىشلىق چاققا سېلىشتۇرغاندا 4 ~ 6 ھەسسە ئاشۇرغىلى بولىدۇ.